24 lutego, w siedzibie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, oficjalnie zainaugurowaliśmy realizację projektu Międzynarodowych Agend Badawczych (MAB) w ramach Centrum Doskonałości P4Health. Grant w wysokości 8 mln euro stanowi kluczowy element komplementarnego modelu finansowania, który umożliwia rozwój długofalowego programu badawczego w obszarze medycyny precyzyjnej.
„Neurony to tylko część historii mózgu. Stanowią zaledwie jedną trzecią wszystkich jego komórek. Reszta to komórki glejowe, które po ich odkryciu 150 lat temu uznawano jedynie za swego rodzaju „klej” wypełniający przestrzeń między neuronami i nadający mózgowi strukturę. Dziś wiemy, że komórki glejowe — choć znacznie mniej rozpoznane — odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu.” Tymi słowami prof. Bastian Hengerer otworzył nowy rozdział w historii P4Health.
Grant przyznany w ramach programu Międzynarodowych Agend Badawczych (MAB) jest jednym z trzech elementów komplementarnej struktury finansowania, która przekształca ambitną wizję w w pełni funkcjonujące Centrum Doskonałości P4Health.
Astrocyty – nowa perspektywa w leczeniu chorób mózgu
Prof. Bastian Hengerer, neurobiolog z ponad 30-letnim doświadczeniem w przemyśle farmaceutycznym, gdzie odpowiadał m.in. za rozwój leków w firmie Boehringer Ingelheim, pełni funkcję lidera projektu MAB oraz Dyrektora Centrum P4Health.
Podczas spotkania inauguracyjnego wyjaśnił istotę nowego podejścia badawczego opartego na astrocytach, odnosząc się do nich jako do jednego z głównych typów komórek glejowych:
„Astrocyty to komórki, które nie komunikują się ze sobą elektrycznie, jak neurony, a jednak są niezbędne do utrzymania neuronów przy życiu. Oddziałują z naczyniami krwionośnymi i zakończeniami nerwowymi, transportując składniki odżywcze i utrzymując homeostazę układu” — wyjaśnił prof. Hengerer. „Naszym celem jest eksploracja tego wciąż w dużej mierze niezbadanego obszaru — biologii astrocytów — oraz opracowanie nowego podejścia terapeutycznego do chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera i Parkinsona, a także zaburzeń psychiatrycznych, w tym depresji.”
Czerpiąc z bogatego doświadczenia lidera projektu w przemyśle, inicjatywa kładzie silny nacisk na przekładanie odkryć laboratoryjnych na konkretne rozwiązania dla pacjentów. „Rozumiem potrzeby przemysłu, a tym samym wiem, jak powinniśmy działać: wykorzystując nasze zasoby strategicznie i precyzyjnie, aby przekształcać idee w rzeczywistość” — podkreślił profesor.
Projekt realizowany jest przez międzynarodowy zespół badawczy łączący doświadczenie przemysłowe i akademickie. Oprócz prof. Hengerera w jego skład wchodzą dr Agnieszka Krzyżosiak, dr Michał Ślęzak oraz dr Mykhailo Batiuk, którzy wnoszą komplementarne kompetencje w zakresie biologii molekularnej, neuronauki oraz zaawansowanych metod profilowania komórkowego.
Nauka w służbie społeczeństwa
Znaczenie społeczne projektu podkreślił prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Zwrócił uwagę, że biotechnologia i medycyna to dziedziny bezpośrednio wpływające na organizm człowieka, jego jakość życia oraz proces starzenia.
„Inicjatywy takie jak P4Health – Centrum Doskonałości w zakresie precyzyjnego fenotypowania i bankowania danych biologicznych są istotne dla nas wszystkich, ponieważ niemal każdy z nas ma dziś w swoim otoczeniu osoby cierpiące na choroby lub zaburzenia neurologiczne” — powiedział prof. Żylicz, wprowadzając prezentacje dziesięciu liderów projektów, którzy tego dnia oficjalnie rozpoczynali działalność w ramach programu Międzynarodowych Agend Badawczych.
Synergia finansowania – klucz do długoterminowej stabilności
Prof. Maria Mrówczyńska, wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, obecna na uroczystości, podkreśliła kluczową rolę komplementarnych źródeł finansowania. Zaznaczyła, że współpraca między Ministerstwem a Fundacją umożliwia pełne wykorzystanie potencjału polskich instytucji badawczych.
Realizacja P4Health opiera się na unikalnej strukturze finansowania, która zapewnia długoterminową stabilność finansową i umożliwia prowadzenie badań na światowym poziomie. Jej fundamentem jest prestiżowy grant Teaming for Excellence Komisji Europejskiej o wartości 15 mln euro, realizowany przez Łukasiewicz – PORT od ponad roku we współpracy z King’s College London oraz francuskim CERBM.
W ramach pięciu platform technologicznych naukowcy rozwijają model medycyny 4P: predykcyjnej, prewencyjnej, spersonalizowanej i partycypacyjnej — koncentrując się na onkologii.
W ramach finansowania komplementarnego dodatkowe 7 mln euro wsparcia z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego umożliwi dalszy rozwój platform badawczych i infrastruktury. Z kolei grant MAB FENG Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w wysokości 8 mln euro zapewnia ukierunkowane finansowanie dla zespołów badawczych oraz rekrutacji światowej klasy naukowców w obszarze neuronauki.
P4Health: od projektu do centrum
Dzięki zapewnieniu pełnego pakietu finansowania P4Health przestaje być pojedynczym projektem — staje się niezależną jednostką w strukturach Łukasiewicz – PORT, wspieraną przez zróżnicowane źródła finansowania oraz ambitny program badawczy, który ma potencjał, by uplasować wrocławski instytut w gronie czołowych ośrodków badań biomedycznych w Europie.
