Centrum Doskonałości

Od jednego projektu do Centrum Doskonałości 

P4Health – Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i Bankowania Danych Biologicznych – to centrum badawcze zlokalizowane we Wrocławiu, działające w strukturach Łukasiewicz – PORT, jednego z wiodących instytutów badawczo-rozwojowych w Europie Środkowej. 

Medycyna się zmienia. Model „jeden lek dla wszystkich” ustępuje miejsca podejściu, które jest predykcyjne, prewencyjne, spersonalizowane i partycypacyjne. Ta zmiana wymaga infrastruktury zdolnej do gromadzenia złożonych danych biologicznych, ich interpretacji i powiązania z konkretnymi pacjentami i chorobami. P4Health powstało właśnie w tym celu. 

Centrum wyrosło z Centrum Nauki o Życiu i Biotechnologii Łukasiewicz – PORT, gdzie od 2018 roku zespół badaczy z międzynarodowym doświadczeniem budował kompetencje w onkologii, neurobiologii i badaniach translacyjnych. Na tej podstawie utworzono formalnie uznane Centrum Doskonałości, współfinansowane ze środków Unii Europejskiej oraz dwóch uzupełniających programów krajowych. Ośrodek integruje grupy badawcze i pięć platform technologicznych oraz współpracuje z instytucjami badawczymi z Wielkiej Brytanii i Francji. 

P4Health działa na styku nauki, praktyki klinicznej i przemysłu. Obejmuje całą drogę badania: pobieranie próbek klinicznych i biobankowanie, patologię przestrzenną i obliczeniową, analizy multiomiczne, walidację modeli chorobowych i inżynierię komórkową dla terapii przyszłości. Pięć platform technologicznych tworzy powiązany system – nie zbiór odizolowanych usług. 

Taka integracja jest zamierzona. Choroby takie jak nowotwory czy zaburzenia mózgu nie są rozwiązywane za pomocą jednej techniki ani jednego zespołu. Wymagają skoordynowanej, zakrojonej na szeroką skalę analizy materiału pacjentów – i zdolności do działania na podstawie tego, co ta analiza ujawnia. 

Wrocław, Polska i szeroka sieć 

P4Health jest częścią Łukasiewicz – PORT, który należy do Sieci Badawczej Łukasiewicz – 22 instytuty badawcze w Polsce. Działając na Kampusie Pracze we Wrocławiu, P4Health korzysta ze wspólnej infrastruktury, wsparcia administracyjnego i środowiska badaczy z wielu dyscyplin: inżynierii materiałowej, technologii środowiskowych i diagnostyki. 

Na poziomie międzynarodowym P4Health współpracuje z King’s College London (KCL) i Centre Européen de Recherche en Biologie et en Médecine (CERBM) w Strasburgu jako zaawansowanymi partnerami konsorcjum. Współpraca ta kształtuje model rekrutacji, agendę naukową, podejście do transferu technologii i programy szkoleniowe centrum. 

P4Health kieruje też BBMRI.pl – krajowym konsorcjum biobankowym – i działa jako węzeł sieci BBMRI-ERIC, ogólnoeuropejskiej infrastruktury biobankowej, wyróżnionej nagrodą BBMRI-ERIC Quality Label Award w 2025 roku. Ta pozycja otwiera P4Health dostęp do europejskich sieci naukowych, ram wymiany danych i dyskusji regulacyjnych kształtujących przyszłość badań biomedycznych na kontynencie. 

Koncentracja na onkologii i zdrowiu mózgu 

Badania P4Health koncentrują się na dwóch obszarach chorób, w których potrzeba spersonalizowanego podejścia jest najsilniejsza: onkologii i neuropsychiatrii. Śmiertelność z powodu nowotworów w Polsce należy do najwyższych w UE. Choroby mózgu i zaburzenia psychiatryczne dotyczą szacunkowo 14% populacji europejskiej, a roczne koszty opieki sięgają blisko 800 miliardów euro. (https://www.braincouncil.eu/press-release-value-of-treatment-for-brain-disorders-in-europe/) 

Te liczby wyznaczają priorytety naukowe centrum – i miarę, według której jego praca będzie ostatecznie oceniana.