PORT for Health: Neuroscience 2025 ponownie zgromadziła w Łukasiewicz – PORT światowych ekspertów neuronauki, klinicystów i przedsiębiorców. Tegoroczna edycja koncentrowała się na innowacyjnych podejściach do zrozumienia chorób mózgu, w tym interakcjach neuroimmunologicznych oraz wykorzystaniu zaawansowanych narzędzi obliczeniowych do badania zachowania i neurodegeneracji.
Konferencja odbyła się pod auspicjami projektów P4Health i SAME-NeuroID, których wspólnym celem jest rozwój medycyny spersonalizowanej oraz integracja badań naukowych z opieką medyczną.
Uczestnicy dzielili się najnowszymi odkryciami neurologicznymi, nowymi narzędziami diagnostycznymi oraz wrażeniami z wydarzenia.
Wymiana doświadczeń i wyników badań
„Praca naukowa jest zarówno współpracą, jak i procesem twórczym. Zawsze potrzebujemy kogoś, z kim możemy skonfrontować nasze pomysły” — powiedział dr Michał Malewicz, Dyrektor Centrum Nauk o Życiu i Biotechnologii w Łukasiewicz – PORT, podkreślając znaczenie wymiany doświadczeń naukowych i budowania nowych relacji.
Prelegentka plenarna prof. Simona Lodato z Humanitas Research Center (Włochy) dodała:
„Wyniki badań stanowią istotę naszej pracy. Komunikowanie ich oraz uzyskiwanie informacji zwrotnej na temat eksperymentów i testowanych hipotez pozwala docenić pracę badaczy i utrzymuje wiedzę społeczności naukowej na bieżąco.”
„Celem organizatorów było stworzenie przestrzeni, w której spotykają się trzy sektory — nauka, praktyka kliniczna i przemysł — aby wspólnie ulepszać diagnostykę, terapię i opiekę nad pacjentami z chorobami mózgu” — podsumował dr Michał Ślęzak, kierownik Grupy Badawczej Biologii Astrocytów w Łukasiewicz – PORT.
Wyzwania stojące przed neurologią
Naukowcy nadal nie rozumieją w pełni podstawowych mechanizmów leżących u podstaw chorób takich jak Alzheimer, Parkinson czy Huntington, co pozostaje poważnym wyzwaniem społecznym. Pacjenci powinni być diagnozowani jak najwcześniej, ponieważ terapie są najskuteczniejsze na wczesnych etapach choroby. Jednak, jak zauważył prof. Paul Schultz (University of Texas Health Science Center, Houston), świadomość społeczna pozostaje niska — wiele osób nie wie, jakie objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza.
Chorobom neurologicznym często towarzyszy przewlekły ból, a jego zrozumienie — oraz opracowanie skutecznych terapii — pozostaje niezaspokojoną potrzebą. Naukowcy zmagają się również z luką między badaniami podstawowymi a ich przełożeniem na praktykę kliniczną.
„Tylko poprzez sieci współpracy możemy połączyć rozproszoną wiedzę i doświadczenie różnych specjalistów — naukowców, klinicystów i przedstawicieli przemysłu” — powiedział dr Michał Ślęzak.
Z kolei prof. Simona Lodato wskazuje, że jednym z największych wyzwań współczesnej neuronauki jest efektywna integracja dostępnych technologii:
„Obserwujemy ogromny postęp w takich obszarach jak sztuczna inteligencja czy badania omiczne, ale potrzebujemy teraz chwili refleksji, aby wykorzystywać je w sposób przemyślany.”
Najnowsze trendy w neurologii
Znaczną część dyskusji poświęcono chorobie Alzheimera. Dr Jozef Hritz (Central European Institute of Technology, Czechy) podkreślił znaczenie wczesnej diagnostyki, zauważając, że zmiany patologiczne w mózgu pojawiają się nawet do 10 lat przed wystąpieniem objawów klinicznych.
Gość specjalny, prof. Paul Schultz, który od lat poszukuje rozwiązań dla pacjentów z chorobą Alzheimera, mówił z entuzjazmem o swoich badaniach:
„Choć nie znalazłem jeszcze leku, czuję, że jestem częścią postępu. Trzy nowe leki w ciągu ostatnich czterech lat to przełom — objawy u moich pacjentów postępują znacznie wolniej.”
Duże nadzieje wiąże się również z terapią genową. Niektóre choroby neurologiczne mają podłoże genetyczne. Prof. Luis Pereira de Almeida (University of Coimbra, GeneT – Center of Excellence in Gene Therapy, Portugalia) omówił podejścia oparte na edycji genów i wyciszaniu genów.
Prof. Aleksandra Badura (Erasmus University MC, Niderlandy), badająca biologiczne podstawy autyzmu, przedstawiła analizę różnic płciowych w mechanizmach autyzmu, co może przyspieszyć diagnostykę i zapewnić równy dostęp do opieki.
Prelegenci zaprezentowali również nowe narzędzia wykorzystywane w diagnostyce autyzmu. Dr Kayleigh Gultig (Erasmus University MC & Blink Lab, Niderlandy) zaprezentowała aplikację mobilną do testów neurobehawioralnych, umożliwiającą ocenę reakcji mimicznych na bodźce dźwiękowe oraz zachowań charakterystycznych dla spektrum autyzmu. Katsiaryna Stankevich, CEO startupu Cognity, opowiedziała, jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom ze spektrum autyzmu w ćwiczeniu scenariuszy społecznych, intonacji głosu oraz budowaniu pewności siebie.
„Żyjemy w niezwykle ekscytujących czasach dla neuronauki. Piętnaście lat temu taka diagnostyka mózgu byłaby nie do wyobrażenia” — podsumowała prof. Lodato.
PORT for Health — przestrzeń dialogu naukowego
„Laboratoria i klinicyści zwykle mówią różnymi językami. Konferencje takie jak ta zbliżają te dwa światy” — powiedział prof. Paul Schultz, podsumowując swoją wizytę we Wrocławiu.
Uczestnicy już zaczęli formułować pomysły na przyszłą współpracę:
„Planujemy wspólne badania z naukowcami z PORT w obszarze biologii strukturalnej i neurodegeneracji” — zdradził dr Jozef Hritz.
„Wiele różnych perspektyw — biznes, klinika, środowisko akademickie. Cenię te dyskusje i mam nadzieję na więcej takich konferencji” — podsumowała prof. Aleksandra Badura po trzydniowym wydarzeniu.
Organizatorzy również podkreślali wysokie zaangażowanie uczestników i dużą liczbę pytań z sali:
„Odbiór był fenomenalny — uczestnicy byli zaangażowani i pełni entuzjazmu” — wspomina dr Ali Jawaid, kierownik Grupy Badawczej Translacyjnej Neuropsychiatrii w Łukasiewicz – PORT.
Konferencja odbyła się pod honorowym patronatem Prezydenta Wrocławia oraz Marszałka Województwa Dolnośląskiego, przy wsparciu NAWA oraz Unii Europejskiej w ramach projektów P4Health i SAME-NeuroID.
