17. Międzynarodowy Kongres Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego
Ludzki mózg zawiera 86 miliardów neuronów oraz równie liczne komórki glejowe odpowiedzialne za wsparcie, odżywianie i ochronę. Każdy neuron może tworzyć połączenia z tysiącami innych, budując sieć bilionów synaps. To właśnie te połączenia decydują o możliwościach mózgu — czynią go wyjątkowym. I jednocześnie niezwykle trudnym do zbadania.
Jak bardzo istotne stało się zrozumienie mózgu i mechanizmów leżących u podstaw jego zaburzeń, pokazują coraz bardziej niepokojące statystyki.
179 milionów Europejczyków żyje obecnie z zaburzeniami mózgu — zarówno neurologicznymi, jak i psychiatrycznymi — co odpowiada populacji Niemiec, Francji i połowy Polski razem wziętych. Choroby te generują roczne koszty na poziomie 800 miliardów euro, co stanowi 45% wszystkich wydatków na opiekę zdrowotną w Europie, i są obecnie uznawane za choroby cywilizacyjne. Oznacza to, że będą występować coraz częściej, ponieważ wynikają ze współczesnego stylu życia. Sytuację dodatkowo pogarsza starzenie się społeczeństw — choć żyjemy dłużej, wiek zwiększa ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona.
Te oraz wiele innych tematów zostaną omówione przez ponad 300 naukowców podczas 17. Międzynarodowego Kongresu Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN), który rozpocznie się 2 września w Centrum Kongresowym Politechniki Wrocławskiej. Po 30 latach od pierwszej edycji wydarzenie wreszcie odbędzie się we Wrocławiu, co było możliwe dzięki zaangażowaniu neurobiologów z lokalnych ośrodków badawczych.
Od bólu nowotworowego do pamięci transgeneracyjnej
Neuronauka to nie tylko dziedzina akademicka — to obszar o natychmiastowym znaczeniu, który już dziś wpływa na jakość życia co czwartego Europejczyka.
W Łukasiewicz – PORT naukowcy badający mózg koncentrują się na konkretnych problemach zdrowotnych, które bezpośrednio wpływają na życie pacjentów. Analizują mechanizmy leżące u podstaw bólu nowotworowego, depresji, zaburzeń związanych ze stresem oraz neurodegeneracji. Wykorzystują nowoczesne narzędzia biologii molekularnej, sztuczną inteligencję, epigenetykę oraz neuroobrazowanie. Celem jest nie tylko lepsze zrozumienie mózgu, ale także opracowanie nowych metod terapeutycznych.
Dr Mateusz Kucharczyk, kierownik Grupy Badawczej Neurofizjologii Onkologicznej, koncentruje się na bólu nowotworowym — jednym z najbardziej wyniszczających doświadczeń dla pacjentów. W Łukasiewicz – PORT bada nowe mechanizmy, które mogą umożliwić łagodzenie bólu bez ryzyka uzależnienia i skutków ubocznych typowych dla opioidów.
„Ból to nie tylko objaw. To choroba sama w sobie — niszczy zdrowie psychiczne, relacje, życie. Naszym celem jest stworzenie terapii, która będzie jednocześnie skuteczna i bezpieczna” — wyjaśnia.
Dr Bartosz Zglinicki z Grupy Badawczej Biologii Astrocytów wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizy działania leków przeciwdepresyjnych. Zaawansowane algorytmy pozwalają mu badać, jak konkretne substancje wpływają na aktywność wybranych obszarów mózgu — z precyzją wcześniej nieosiągalną.
„AI pozwala zobaczyć to, co niewidoczne dla ludzkiego oka, i przybliża nas do medycyny spersonalizowanej — projektowania skutecznych terapii dla konkretnych pacjentów.”
Badania dr. Alego Jawaida rzucają nowe światło na to, jak głęboko traumatyczny stres może wpływać nie tylko na nasze życie, ale także na życie naszych dzieci. Analizując przypadki zaniedbania dzieci w Polsce i Pakistanie oraz rodziny dotknięte masakrą w Srebrenicy, jego zespół odkrył, że skutki traumatycznych doświadczeń mogą być biologicznie przekazywane między pokoleniami. To rewolucjonizuje nasze rozumienie rosnącej liczby zaburzeń psychicznych w Europie i wspiera rozwój metod ich zapobiegania i leczenia.
„Trauma psychiczna nie kończy się na doświadczeniu jednostki. Pozostaje w ciele, w komórkach, w mózgu — i może wpływać na dzieci, które nigdy nie były bezpośrednio narażone na traumę” — mówi kierownik Grupy Badawczej Translacyjnej Neuropsychiatrii. „Trauma to nie tylko czynnik ryzyka — to dziedzictwo.”
Naukowcy z Łukasiewicz – PORT zaprezentują swoje wyniki podczas Międzynarodowego Kongresu Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego.
Światowi liderzy neuronauki we Wrocławiu
„Nasz kongres zgromadzi czołowych badaczy mózgu z całego świata — uznanych liderów światowej neurobiologii” — mówi dr Michał Ślęzak z Łukasiewicz – PORT, wiceprezes towarzystwa i przewodniczący komitetu organizacyjnego.
Wśród nich znajdą się:
- Prof. John Cryan, University College Cork (Irlandia) — pionier badań nad osią jelito–mózg
- Prof. Lora Heisler, University of Aberdeen — ekspertka w zakresie interakcji mózg–metabolizm (m.in. działania leków takich jak Ozempic)
- Prof. Andrew Holmes, U.S. National Institutes of Health — badający neurobiologiczne podstawy reakcji na stres
- Prof. Marcin Szwed, Uniwersytet Jagielloński — analizujący wpływ środowiska na zdrowie mózgu (np. związek między zanieczyszczeniem powietrza a ADHD)
Neurosociety: Dolny Śląsk dla seniorów
Kongresowi towarzyszyć będzie wydarzenie otwarte: Neurosociety: senior w centrum innowacji medycznych.
Nie będzie to debata akademicka, lecz rozmowa o codziennym życiu — jak rozpoznawać wczesne objawy demencji, gdzie szukać pomocy, jak wspierać bliskich oraz jak projektować miasta przyjazne dla mózgu.
Spotkanie odbędzie się 2 września w godzinach 15:00–16:45 w Centrum Kongresowym Politechniki Wrocławskiej (ul. Janiszewskiego 8).
W wydarzeniu wezmą udział naukowcy, lekarze, przedstawiciele samorządu (wydarzenie współorganizowane z Urzędem Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego) oraz organizacje seniorskie. Obowiązuje rejestracja.
