Bariera krew–mózg chroni układ nerwowy przed szkodliwymi substancjami krążącymi we krwi, jednocześnie umożliwiając transport niezbędnych składników odżywczych do mózgu. Coraz więcej badań wskazuje, że zaburzenia jej funkcjonowania mogą należeć do najwcześniejszych sygnałów chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Zagadnienia te były tematem otwartego seminarium z udziałem dr. Mootaza Salmana z Uniwersytetu Oksfordzkiego.
Wydarzenie odbyło się 5 marca 2026 roku w audytorium Łukasiewicz – PORT. Wykład zatytułowany „Defining mechanisms of blood-brain barrier dysfunction in neurodegenerative diseases using advanced organ-on-a-chip models” dotyczył mechanizmów prowadzących do dysfunkcji bariery krew–mózg, a także nowoczesnych metod ich badania. Dr Salman zaprezentował wyniki badań swojego zespołu dotyczące roli procesów zapalnych oraz zmian w komórkach śródbłonka, które mogą poprzedzać rozwój chorób neurodegeneracyjnych.
Istotną część prezentacji poświęcono zaawansowanym modelom typu organ-on-a-chip, które umożliwiają odtworzenie funkcji bariery krew–mózg w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. Dzięki wykorzystaniu komórek macierzystych pochodzących od pacjentów w połączeniu z technologiami mikroprzepływowymi naukowcy mogą analizować interakcje między różnymi typami komórek mózgu i naczyń krwionośnych oraz badać mechanizmy odpowiedzialne za utrzymanie integralności bariery.
W trakcie wystąpienia prelegent podkreślił, że zrozumienie funkcjonowania mózgu wymaga wyjścia poza perspektywę skupioną wyłącznie na neuronach i uwzględnienia złożonych relacji między różnymi typami komórek oraz układem naczyniowym: „W neuronauce neurony często znajdują się w centrum uwagi; jednak mózg jest znacznie bardziej złożonym systemem, w którym wiele innych komórek i struktur odgrywa równie istotne role”.
Szczególnie ważną rolę w utrzymaniu równowagi mikrośrodowiska mózgu odgrywają astrocyty. Te komórki glejowe wspierają funkcjonowanie neuronów i uczestniczą w regulacji procesów zachodzących w obrębie bariery krew–mózg. „Można to porównać do sieci punktów świetlnych – miejsc kontaktu między komórkami, które umożliwiają komunikację i wymianę sygnałów” – wyjaśnił badacz.
Seminarium miało formułę sprzyjającą dyskusji, zachęcającą do bezpośredniej interakcji z prelegentem. Po wykładzie uczestnicy zadali liczne pytania dotyczące zaprezentowanych metod badawczych oraz ich potencjalnych zastosowań w przyszłych projektach naukowych. Dr Salman zachęcał również do dalszego kontaktu i współpracy naukowej.
Seminarium zostało zorganizowane w ramach projektu P4Health, finansowanego z programu Horyzont Europa.
